Cezai şart, bir sözleşme tarafının, sözleşmeden doğan borcunu hiç veya gereği gibi yerine getirmemesi halinde, diğer tarafa önceden belirlenmiş bir bedel ödemeyi taahhüt etmesidir. Ticari sözleşmelerde, özellikle teslim süresine, gizlilik yükümlülüğüne veya rekabet yasağına ilişkin maddelerde sıkça kullanılır.
Türk Borçlar Kanunu'na göre, alacaklı hem cezai şartı hem de asıl edimin ifasını (aksi kararlaştırılmadıkça) birlikte talep edemez; kural olarak ya asıl edimin ifası ya da cezai şart talep edilebilir. Ancak gecikme veya sözleşmeye aykırı ifa halleri için kararlaştırılan cezai şartlar bu kuralın dışındadır ve asıl edimle birlikte talep edilebilir.
Önemli bir husus: hâkim, aşırı gördüğü cezai şartları re'sen (taraflardan talep gelmese dahi) indirebilir. Bu nedenle, sözleşmede belirlenen cezai şart tutarının makul ve ölçülü olması, hem sözleşmenin caydırıcılığı hem de olası bir uyuşmazlıkta mahkeme önünde savunulabilirliği açısından önemlidir.
Ticari sözleşmelerinizdeki cezai şart maddelerinin hem caydırıcı hem hukuken sağlam olması için sözleşme hazırlık aşamasında hukuki destek almanızı öneririz.